Spring naar hoofd-inhoud

ISSO-project 106051

Publicatie over voorkomen van corrosie in cv- en gkw-installaties

In vrijwel alle utiliteitsgebouwen treffen we tegenwoordig zowel verwarmings- als koelinstallaties aan. Het gaat al snel over meer dan één miljoen installaties in Nederland. Het zou mooi zijn als die installaties optimaal functioneren tegen de laagste kosten. Maar wat wil het geval? Boosdoeners als corrosie en vervuiling zijn van negatieve invloed op het rendement en veroorzaken faalkosten.

Om daar paal en perk aan te stellen heeft  ISSO - mede dankzij crowdfunders - met een ISSO-Kontaktgroep en een werkgroep gewerkt aan publicatie 13 over storingen door corrosie en vervuiling in cv- en gkw-installaties. 

Ing. Irene van Veelen

Projectcoördinator Water & Gas
email: I.vanveelen@isso.nl

Wat zijn de problemen met cv- en gkw-installaties?

Irene van Veelen: ‘De installaties van nu zijn veel complexer dan de robuuste installaties van voorheen. Klachten uit de markt over moderne installaties leiden vaak naar hetzelfde probleem: vervuiling door corrosie. De oorzaken van die vervullingen zijn verschillend. Zo zijn de installaties van nu opgebouwd uit diverse materialen. Hierdoor kan er zuurstof in de installatie komen en dat mag niet gebeuren bij gesloten systemen als cv- en gkw-installaties. Omdat we tegenwoordig minder hoog hoeven te stoken, kan het zuurstof vaak niet meer ontsnappen of verdwijnen. Op den duur veroorzaakt het zuurstof problemen, zoals corrosie, ontzinking, slib of bacterievorming. Dat is niet zozeer gevaarlijk, maar daardoor raken materialen beschadigd of verliest de installatie aan rendement.’

Hoe los je de problemen op?

‘Je bent er niet met ad hoc-oplossingen, zoals het vervangen van een onderdeel of het reinigen van een klepje. Je moet de oorzaak kennen en wegnemen. Zo moet een ontwerpend installateur of werkvoorbereider de juiste materialen combineren. Ook bijvoorbeeld de waterdruk en de waterhardheid spelen een rol tijdens de realisatie en het beheer. Als monteur is het van belang alle opstartprocedures in acht te nemen, zoals het grondig spoelen van de leidingen. In de beheerfase zijn er weer andere do’s en don’ts. Het is zaak om kennis bij de hand te hebben van mogelijke problemen, oorzaken en oplossingen bij cv- en gkw-installaties. Dan kun je slagvaardig zijn voor de lange termijn.’

Oorzaken corrosie en vervuiling

Hoe ontstaan corrosie en vervuiling in cv- en gkw-installaties? En waarom is dit anders dan 30 jaar geleden? De belangrijkste oorzaak ligt in de toetreding van zuurstof. Zuurstof kan blijvend toetreden door:

  • te veel suppleren (ofwel: om de installatie op druk te houden moet te vaak water worden bijgevuld)
  • contact met de omgeving, bijvoorbeeld via een niet juist werkend expansiesysteem
  • diffusie via niet-zuurstofdichte leidingen en aansluitingen, zoals rubberslangen in de aansluiting van klimaatplafonds
  • onjuist en onvoldoende ontluchten en ontluchtingsvoorzieningen
  • een te lage druk in het systeem ten opzichte van de omgeving en onvoldoende aandacht voor drukbehoud. De kennis van de bijbehorende werkwijze blijkt bij ontwerpers en installateurs vaak te ontbreken.

Zuurstofafbouwend vermogen ontbreekt

Daarnaast hebben kunststof leidingsystemen niet het zuurstofafbouwend vermogen van staal. Aanwezig zuurstof zal daarom problemen veroorzaken op de resterende metalen delen van de installatie. Door verkleining van afmetingen (miniaturisatie) leiden kleine hoeveelheden vuil direct tot storingen.

Twee publicaties

Het voorkomen en de aanpak van corrosie en vervuiling in cv- en gkw-installaties is een omvangrijk onderwerp. Om die reden is besloten de publicatie te splitsen in een hoofddeel en een aanvullend deel.

Nieuwe cv- en gkw-installaties

Deze uitgave (print en online) verschijnt naar verwachting medio 2018. De publicatie behandelt handvatten voor nieuw aan te leggen cv- en gkw-installaties. De wijze van ontwerpen en installeren moet geen tot weinig problemen opleveren voor corrosie en vervuiling. De werkgroep streeft onderling naar unanieme manieren van aanpak en oplossingen (leidend is de Duitse richtlijn VDI2035).

Bestaande cv- en gkw-installaties

Afhankelijk van het budget schrijft de werkgroep een aanvullende publicatie met praktijkgerichte oplossingen voor bestaande systemen. Daarvoor is bij de werkgroep meer dan voldoende kennis in huis, maar het compileren van die kennis en het vinden van consensus over de aanpak is complex en tijdrovend.

Kennis van deskundigen

Het werken aan de publicatie is gestart in het voorjaar van 2017. Eerst is zeer veel praktijkgerichte kennis en informatie opgehaald bij de 24 leden van een ISSO-Kontaktgroep. Deze Kontaktgroep bestaat uit deskundigen op het gebied van ontwerpen, aanleggen en beheren van installaties en waterbehandelingsconcepten. Aan hen is de vraag gesteld: tegen welke problemen op het gebied van corrosie loop je aan in de praktijk? De respons van de ISSO-Kontaktgroep is uitgewerkt door een kleine werkgroep.

Deelnemers werkgroep

  • Bart-Jan Kordes, hoofdrapporteur, adviseur en eigenaar Kordes Advies
  • Dolf van den Berg, hoofdrapporteur, general manager bij Avf Water
  • Mascha van Hofweegen, co-rapporteur en corrosie-specialist bij KWA Bedrijfsadviseurs
  • Wouter Rittel, co-rapporteur en materiaalkundig consultant bij KIWA
  • Irene van Veelen, voorzitter en ISSO-projectcoördinator Water
  • Nick Liebrand, Grünbeck Nederland
  • Hans Olofsen, Reflex Nederland
  • René Philipsen, ULC Installatietechniek
  • Walter van der Schee, CroonWolterendros
  • Bas Stalpers, Spirotech
  • Gert de Vos, Remeha
  • Karl Willemen, Resus

Werkwijze werkgroep

De werkgroep heeft alle onderwerpen verzameld die in de publicatie aan de orde moeten komen. Daarmee zijn vier rapporteurs aan de slag gegaan. Hun schrijfwerk wordt door de werkgroep besproken in meer dan vier bijeenkomsten van circa drie uur. Dit gaat vaak gepaard met stevige en constructieve inhoudelijke discussies. Een onderwerp wordt dan ook belicht vanuit diverse invalshoeken, inzichten en praktijkgevallen. De werkgroep maakt een publicatieconcept die de ISSO-Kontaktgroep beoordeelt. Mogelijk volgen dan nog aanpassingen.

Crowdfunders

De publicatie is mede tot stand gekomen dankzij een bijdrage van crowdfunders. Waarom kiest ISSO voor deze vorm? Irene van Veelen: ‘Het onderwerp van deze publicatie is een algemeen erkend probleem waarmee praktisch iedereen te maken heeft. Alle betrokken partijen hebben belang bij oplossingen. Sommige partijen lopen continu tegen een gebrek aan kennis op. Dan ligt het voor de hand om daar samen de schouders onder te zetten. Mede dankzij crowdfunders hebben we deze publicatie kunnen bekostigen en vaart kunnen zetten in de ontwikkeling.

De crowdfunders voor deze publicatie zijn: