Herziening Handboek Bouw- en Installatietechniek

Het HBbi is de opvolger van het Handboek Installatietechniek. De reeks telt nu negen delen, die je los kunt raadplegen via BouwZo. In de praktijk werkt die indeling niet altijd goed. Informatie over een onderwerp staat verspreid over meerdere delen. Soms staat hetzelfde onderwerp in verschillende bewoordingen beschreven.

Zeven van de negen delen verschenen tussen november 2024 en juni 2025. Deel 1 Basis is van oktober 2022 en deel 8 Duurzame energietechniek van mei 2023. Vanaf deze herziening actualiseren we de reeks elke twee jaar. Bij elke ronde controleren we of nieuwe wetten, regels en normen gevolgen hebben voor de inhoud.

We brengen de negen delen samen in vier vakgerichte handboeken:

• HBbi deel 1 Installatietechniek Basis: de grondslagen en de basiskennis uit het huidige deel 1 Basis;
• HBbi deel 2 Installatietechniek Ontwerp: de ontwerpkennis uit de huidige delen 4 Werktuigkundige installaties, 5 Binnenklimaatinstallaties, 7 Elektrotechnische installaties en 8 Duurzame energietechniek;
• HBbi deel 3 Sanitairtechniek: de kennis uit het huidige deel 6, met onder andere drinkwaterveiligheid en legionellapreventie, afvoer- en hemelwatersystemen en sanitaire toestellen;
• HBbi deel 4 Bouwtechniek: de bouwtechnische kennis uit het huidige deel 3 Bouwtechniek.

Sanitairtechniek houdt een eigen plaats in de reeks. Dat past bij de specifieke kennisbasis, normen en regelgeving van dit vakgebied.

In deel 4 ontsluiten we bouwtechnische kennis beter, zodat je die gemakkelijker vindt. Daarvoor gebruiken we bestaande ISSO-kennis en relevante SBR-kennisproducten.

Deel 9 Model kwaliteitsborging gebouwde omgeving (MKGO) verlaat de reeks. We actualiseren dit deel en brengen het uit als ISSO-publicatie 347 Model kwaliteitsborging gebouwde omgeving. Deel 9 vervalt zodra publicatie 347 verschijnt.

We voegen niet alleen bestaande informatie samen. We beoordelen de inhoud ook opnieuw. Bij onderwerpen die meerdere vakgebieden raken, kiezen we bewust waar ze thuishoren. Voorbeelden zijn de gebouwschil in relatie tot brandveiligheid, luchtbehandeling en warmtepompen in combinatie met energieopslag.

We toetsen de inhoud aan het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Een groot deel van de recente wijzigingen in het Bbl komt uit de herziene Europese richtlijn energieprestatie van gebouwen. Dat is EPBD IV. Nieuw zijn onder meer eisen aan laadinfrastructuur, fietsparkeren, gebouwautomatisering en het monitoren van de binnenluchtkwaliteit.

We besteden aandacht aan nieuwbouw en aan de bestaande gebouwvoorraad. Voor bestaande situaties kijken we naar bruikbare beoordelingsroutes. Dat geldt ook als de oorspronkelijke documentatie ontbreekt.

De vernieuwde handboeken zijn er voor een brede groep gebruikers. We richten ons op professionals in ontwerp, advies, uitvoering en beheer. Denk aan ontwerpers, adviseurs, installateurs, werkvoorbereiders, uitvoerders en kostendeskundigen. Daarnaast richten we ons op opleiders en studenten in het mbo, hbo en wo.

Als professional gebruik je de handboeken bij het vaststellen van eisen en uitgangspunten. Ze helpen je ook bij het maken en toetsen van ontwerpkeuzes. Daarnaast ondersteunen ze je bij het beoordelen en beheren van bestaande situaties.

Voor docenten en studenten leggen we de nadruk op samenhangende en begrijpelijke vakkennis. Daar horen herkenbare voorbeelden bij.

De gebouwde omgeving verandert snel. Daarom krijgt niet alleen nieuwbouw aandacht. Ook bestaande bouw, verduurzaming, de gebruiksfase en beheer krijgen een duidelijke plek. De bestaande gebouwvoorraad staat daarmee naast nieuwbouw.

We besteden ook aandacht aan het aantoonbaar maken van prestaties onder de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). Waar het relevant is, maken we inzichtelijk welke metingen, certificaten en bewijsstukken je nodig hebt.

Met de herziening werken we naar een compacte en logisch opgebouwde reeks. Die sluit aan op de dagelijkse praktijk en op het technisch onderwijs. Je vindt sneller betrouwbare informatie, onderbouwt ontwerpkeuzes beter en past vakkennis gerichter toe.

We actualiseren de kennis, halen overlap weg en ordenen onderwerpen thematisch. Zo ontstaat een samenhangende kennisbasis voor bouw- en installatietechniek. Waar het kan, gebruiken we visualisaties en tabellen. Zo blijft complexe technische informatie toegankelijk en toepasbaar.

Wil je op de hoogte blijven van de nieuwe publicaties of meedenken tijdens de ontwikkeling? Neem dan contact op met ISSO.

We bouwen de nieuwe reeks graag samen met het onderwijs op. Daarom zoeken we docenten en opleiders die met ons meedenken.

Gebruik je de handboeken zelf in je lessen? Dan horen we graag van je:

• Welke delen gebruik je nu, en waarvoor precies?
• Welke onderwerpen mis je, of leg je liever zelf uit?
• Wat maakt een handboek goed bruikbaar voor je studenten?

Wil je meedenken tijdens de ontwikkeling? Stuur ons een bericht met je naam, je opleiding en het vak dat je geeft. We nemen daarna contact met je op.